Máy lạnh và máy tạo ẩm dùng chung một phòng: đo độ ẩm trước, đặt máy ở đâu, chọn nước và vệ sinh bình theo EPA, sách Daikin

Máy lạnh và máy tạo ẩm nghe như hai thiết bị làm việc ngược nhau: máy lạnh lấy bớt hơi ẩm trong phòng, còn máy tạo ẩm thêm hơi nước vào. Vậy mà nhiều nhà vẫn đặt cả hai trong phòng ngủ, vì ngồi máy lạnh lâu thấy khô mũi, khô môi, khô da. Dùng chung được, nhưng phải đo độ ẩm trước, đặt máy tạo ẩm đúng chỗ, chọn đúng nước và vệ sinh bình chứa đều đặn. Bài này gom những gì trang hướng dẫn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (US EPA) và sách hướng dẫn Daikin, Sharp, LG ghi về chuyện này, để anh/chị tự cài đặt cho đúng.

Nếu phòng đang bị ẩm, đọng nước thì anh/chị cần bài ngược lại: máy lạnh và máy hút ẩm dùng chung một phòng. Cách đặt và đọc ẩm kế, mức độ ẩm trong sách hãng có ở máy lạnh và độ ẩm phòng ngủ.

Máy lạnh làm khô phòng thế nào, máy tạo ẩm thêm hơi nước ra sao

Khi làm lạnh, hơi ẩm trong không khí đọng lại trên dàn lạnh rồi chảy ra ngoài theo ống xả, nên phòng chạy máy lạnh lâu thường khô hơn. Chế độ Dry làm việc này mạnh hơn: sách Daikin FTHF/ATHF ghi Dry loại bỏ độ ẩm trong khi vẫn duy trì được nhiệt độ trong phòng nhiều nhất có thể. Máy tạo ẩm làm ngược lại: thêm hơi nước vào không khí. Trang của EPA ghi máy tạo ẩm thường được dùng để giảm cảm giác khó chịu do mũi, họng, môi và da bị khô.

	Máy lạnh (Cool / Dry)	Máy tạo ẩm
Tác động lên độ ẩm	Lấy bớt hơi ẩm, nước ngưng chảy ra ống xả	Thêm hơi nước vào phòng
Lúc hay dùng	Phòng nóng, ẩm; mùa mưa	Phòng khô, ngồi máy lạnh lâu thấy khô mũi, khô da
Cần kiểm tra	Lưới lọc, ống xả, nhiệt độ cài	Mức ẩm cài, nước trong bình, vệ sinh bình
Nếu quá tay	Phòng khô, lạnh quá	Đọng nước trên kính, tường; quanh máy ẩm ướt; dàn lạnh có thể nhỏ giọt

Một điểm hay bị nhầm: máy lạnh có chức năng kiểm soát độ ẩm không có nghĩa là máy tạo ẩm. Ở bài so sánh Daikin FTKF và FTKC, Humi Comfort trên FTKF được ghi là kiểm soát độ ẩm ở mức mục tiêu chứ không bù ẩm. Muốn thêm hơi nước vào phòng thì vẫn cần một máy tạo ẩm riêng.

Đo độ ẩm trước khi quyết định mua máy tạo ẩm

Cảm giác khô chưa chắc là do không khí khô. Cách chắc nhất là đặt một ẩm kế trong phòng, ngang tầm giường, xa dàn lạnh và xa cửa sổ, đọc vào vài thời điểm trong ngày. EPA ghi có thể dùng ẩm kế (hygrometer) để đo độ ẩm; một số máy tạo ẩm có sẵn bộ điều ẩm (humidistat) chỉnh được mức ẩm.

Ẩm kế đang chỉ	Nên làm gì	Nguồn
Đã ở mức 50 phần trăm trở lên	Không cần tạo ẩm thêm; EPA dặn không tạo ẩm vượt 50 phần trăm độ ẩm tương đối vì ẩm cao có thể làm sinh vật nhỏ như mạt bụi, nấm mốc phát triển	US EPA, Use and Care of Home Humidifiers
Dưới 50 phần trăm và anh/chị thấy khô	Có thể dùng máy tạo ẩm ở mức thấp, theo dõi ẩm kế, chỉnh bộ điều ẩm về mức phù hợp	US EPA
Trên 80 phần trăm khi máy lạnh đang chạy	Tắt máy tạo ẩm; sách Daikin ghi chạy Cool/Dry ở độ ẩm trong nhà vượt mức tối đa 80 phần trăm thì nước có thể ngưng tụ và nhỏ giọt trên dàn lạnh	Daikin FTHF/ATHF
Kính, tường, khung tranh đọng nước	Dời máy tạo ẩm, hạ mức cài hoặc dùng ít lại	US EPA

Sách máy lạnh Sharp cũng ghi ngưng tụ có thể xuất hiện trên cửa khí ra nếu máy chạy liên tục ở chế độ làm mát hoặc sấy khô khi độ ẩm trên 80 phần trăm. Nói cách khác, máy tạo ẩm chạy quá tay trong phòng máy lạnh có thể làm chính dàn lạnh đọng nước.

Bốn loại máy tạo ẩm theo cách phân loại của EPA

EPA chia máy tạo ẩm gia đình theo cách tạo hơi nước. Loại máy ảnh hưởng tới cách chọn nước và mức cần vệ sinh.

Loại	Cách tạo hơi nước	EPA ghi chú
Siêu âm (ultrasonic)	Tạo sương mát bằng rung siêu âm	Cùng loại cánh quạt, là hai loại thường phát tán nhiều nhất cả vi sinh vật lẫn khoáng chất từ bình nước ra không khí
Cánh quạt (impeller, cool mist)	Tạo sương mát bằng đĩa quay tốc độ cao	Như trên; cần vệ sinh kỹ
Bay hơi (evaporative)	Quạt thổi không khí qua tấm thấm nước, hơi ẩm vào phòng không nhìn thấy	Thường phát tán ít hơn; vẫn có thể có vi sinh vật nếu bình đọng nước; không phát tán nhiều khoáng chất
Xông hơi nước nóng (steam vaporizer)	Đun nước bằng thanh nhiệt hoặc điện cực; loại warm mist làm nguội hơi trước khi ra	Không phát tán nhiều khoáng chất; để xa tầm tay trẻ em vì hơi nước, nước sôi có thể gây bỏng

Nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi nên chọn chỗ đặt máy chắc chắn, xa lối đi. Bài máy lạnh nhà có trẻ nhỏ có thêm cách cài máy lạnh cho phòng có bé.

Đặt máy tạo ẩm ở đâu khi phòng có máy lạnh

Chỗ đặt quyết định máy tạo ẩm có gây phiền cho máy lạnh hay không. Đây là những gì sách hãng và EPA ghi:

Nguyên tắc	Lý do	Nguồn
Không đặt ngay dưới hay sát dàn lạnh, không để hơi phun hướng lên cửa gió	Sách Daikin dặn không đặt đồ vật quanh dàn lạnh vì có thể ảnh hưởng xấu tới hiệu suất và tuổi thọ máy	Daikin FTHF/ATHF
Để máy tạo ẩm ngoài vùng nhìn của mắt thần	Daikin dặn giữ thiết bị sưởi ấm hoặc máy điều ẩm bên ngoài khu vực phát hiện của cảm biến INTELLIGENT EYE, vì cảm biến có thể phát hiện vật thể không mong muốn	Daikin FTHF/ATHF
Không phun vào rèm, thảm, khăn trải bàn	EPA dặn không để vật liệu thấm hút như thảm, rèm, khăn trải bàn bị ẩm; quanh máy bị ướt thì giảm mức phun	US EPA
Thấy kính, tường đọng nước thì dời máy	EPA: nước ngưng trên cửa kính, tường, khung tranh thì dời máy tạo ẩm, hạ bộ điều ẩm hoặc dùng ít lại	US EPA
Phòng dùng cài đặt đặc biệt của thợ (facility settings) trên máy Daikin	Sách lắp đặt Daikin RXS-K dặn không đặt máy tạo ẩm hay đồ làm tăng ẩm trong phòng dùng cài đặt này, vì máy tạo ẩm có thể làm sương bắn ra từ cửa gió dàn lạnh	Daikin RXS-K installation manual

Nếu máy nhà anh/chị có mắt thần, bài mắt thần máy lạnh hoạt động thế nào giải thích vùng cảm biến nhìn thấy. Dàn lạnh phả làn trắng ở cửa gió thì đọc máy lạnh phun hơi sương để phân biệt hơi sương với khói.

Nước và lịch vệ sinh máy tạo ẩm theo EPA

Máy tạo ẩm có bình chứa nước đọng là chỗ vi sinh vật dễ phát triển, nên EPA đặt nhiều lưu ý vào phần nước và vệ sinh, nhất là với máy siêu âm và máy cánh quạt.

Việc cần làm	Bao lâu một lần	EPA ghi
Đổ nước cũ, lau khô mọi bề mặt, châm nước mới	Mỗi ngày (máy loại để bàn, di động)	Rút điện trước khi làm; máy loại tủ đứng thì theo hướng dẫn của hãng
Dùng nước ít khoáng	Mỗi lần châm	Ví dụ nước cất, để tránh đóng cặn và tránh đưa khoáng chất vào không khí
Cọ rửa bình, gỡ cặn, lớp màng bám	3 ngày một lần (máy để bàn)	Dùng bàn chải; rút điện; lau khô
Dùng chất tẩy rửa thì tráng thật kỹ	Mỗi lần dùng chất tẩy	Tráng bằng nước máy nhiều lần để hóa chất không bay vào không khí; ưu tiên chất tẩy theo hướng dẫn hãng
Vệ sinh và cất máy	Hết mùa dùng	Phơi khô các bộ phận, bỏ lõi khử khoáng, tấm lọc đã dùng, cất nơi khô; lấy ra dùng lại thì vệ sinh lần nữa

EPA cũng ghi một số người thấy lớp bụi trắng trên bề mặt đồ đạc khi dùng máy siêu âm hay máy cánh quạt với nước máy; đó là khoáng chất trong nước. Nếu anh/chị có triệu chứng hô hấp mà nghĩ là liên quan tới lúc dùng máy tạo ẩm, EPA khuyên ngừng dùng máy và hỏi bác sĩ, kể cả khi đã vệ sinh đúng hướng dẫn.

Cài máy lạnh thế nào khi đang chạy máy tạo ẩm

Tình huống	Cài máy lạnh	Ghi chú
Phòng khô, vẫn cần mát	Cool, nhiệt độ vừa phải; không bật Dry	Dry lấy bớt ẩm, làm ngược việc của máy tạo ẩm
Phòng vừa mát, ẩm kế đã lên cao	Tắt hoặc giảm máy tạo ẩm trước	Không để vượt 50 phần trăm theo EPA
Ngủ đêm	Hẹn giờ cả hai máy	Xem hẹn giờ máy lạnh; hẹn giờ để máy tạo ẩm không chạy lâu khi không ai theo dõi ẩm kế
Mở cửa sổ, cửa ra vào	Không chạy máy lạnh lâu	Sách LG dặn không để máy lạnh chạy lâu khi độ ẩm rất cao hoặc khi cửa ra vào, cửa sổ đang mở

Với máy lọc không khí có chức năng tạo ẩm, trang khắc phục sự cố của Daikin ghi máy có thể không đạt độ ẩm mục tiêu khi phòng quá khô, tường hoặc sàn khô, hoặc phòng không kín; nếu có máy sưởi làm phòng ấm lên thì mức ẩm cài đặt có thể giảm. Daikin cũng gợi ý kiểm tra xem phòng có rộng hơn diện tích máy được thiết kế cho hay không. Muốn cân nhắc máy lọc không khí đặt chung với máy lạnh, xem máy lạnh và máy lọc không khí.

Dấu hiệu nên gọi kỹ thuật máy lạnh

Dấu hiệu	Có thể do	Làm gì
Dàn lạnh nhỏ giọt sau khi bật máy tạo ẩm	Độ ẩm phòng vượt ngưỡng hãng ghi (Daikin: tối đa 80 phần trăm khi chạy Cool/Dry)	Giảm tạo ẩm, dời máy; vẫn nhỏ nước thì gọi kiểm tra ống xả
Nước nhỏ giọt cả khi phòng không ẩm	Ống xả tắc, máy cần vệ sinh	Xem máy lạnh không thoát nước, gọi 1800 1109
Có mùi ẩm mốc khi mới bật máy	Bên trong dàn lạnh còn ẩm	Xem máy lạnh chống nấm mốc và chức năng làm khô dàn lạnh
Phòng vẫn bí, nặng dù đủ ẩm	Phòng kín lâu, thiếu thông gió	Xem phòng máy lạnh bị ngột ngạt

Câu hỏi thường gặp

Phòng máy lạnh có nên đặt máy tạo ẩm không?

Chỉ nên dùng khi đo thấy phòng khô thật. Trang Use and Care of Home Humidifiers của US EPA khuyên chỉ dùng máy tạo ẩm khi điều kiện cần, chỉnh mức ẩm đúng điều kiện đang có và không tạo ẩm vượt 50 phần trăm độ ẩm tương đối. Đặt một ẩm kế trong phòng, đọc vài ngày rồi mới quyết định.

Đặt máy tạo ẩm ở đâu trong phòng máy lạnh?

Không đặt sát dàn lạnh và không để hơi phun vào mắt thần. Sách Daikin FTHF/ATHF dặn giữ thiết bị sưởi ấm hoặc máy điều ẩm bên ngoài khu vực phát hiện của cảm biến INTELLIGENT EYE và không đặt đồ vật quanh dàn lạnh. EPA dặn không để khu vực quanh máy tạo ẩm bị ẩm ướt, không để thảm, rèm, khăn trải bàn bị ẩm.

Có nên bật chế độ Dry khi đang chạy máy tạo ẩm?

Không nên. Theo sách Daikin, Dry loại bỏ độ ẩm trong khi vẫn giữ nhiệt độ phòng; máy tạo ẩm thì thêm hơi nước, nên hai máy làm việc ngược nhau. Phòng đã khô mà vẫn muốn mát thì dùng Cool ở nhiệt độ vừa phải và theo dõi ẩm kế.

Máy tạo ẩm dùng nước máy được không?

EPA khuyên dùng nước ít khoáng, ví dụ nước cất, nhất là với máy siêu âm và máy cánh quạt phun sương mát. Theo EPA, hai loại này dễ phát tán khoáng chất trong nước máy vào không khí, có thể để lại lớp bụi trắng trên đồ đạc và làm đóng cặn trong máy.

Dàn lạnh nhỏ giọt khi chạy máy tạo ẩm thì làm gì?

Giảm mức tạo ẩm hoặc dời máy tạo ẩm ra xa dàn lạnh, rồi đọc ẩm kế. Sách Daikin FTHF/ATHF ghi chạy Cool hoặc Dry khi độ ẩm trong nhà vượt 80 phần trăm thì nước có thể ngưng tụ và nhỏ giọt trên dàn lạnh. Đã giảm ẩm mà máy vẫn nhỏ nước, gọi kỹ thuật 1800 1109 để kiểm tra đường thoát nước.

Kết luận

Máy lạnh và máy tạo ẩm dùng chung một phòng được, miễn là đo trước rồi mới tạo ẩm: EPA khuyên không vượt 50 phần trăm độ ẩm tương đối, còn sách Daikin cảnh báo dàn lạnh có thể nhỏ giọt khi độ ẩm vượt 80 phần trăm. Đặt máy tạo ẩm xa dàn lạnh và ngoài vùng mắt thần, không phun vào rèm hay tường, dùng nước ít khoáng, thay nước và lau bình mỗi ngày. Khi đã chạy máy tạo ẩm thì dùng Cool, đừng bật Dry.