Phòng máy lạnh bị ngột ngạt: vì sao phòng đóng kín thấy bí, khi nào mở cửa, bật quạt hút và cách giữ phòng vẫn mát

Phòng máy lạnh bị ngột ngạt là cảm giác nhiều nhà gặp khi đóng kín cửa cả buổi chiều hay cả đêm: phòng vẫn mát nhưng bí, nặng đầu, có mùi. Máy lạnh treo tường làm mát không khí trong phòng chứ không phải là máy thông gió. Bài này tóm tắt những gì sách hướng dẫn Samsung, LG, Daikin ghi về thông gió, và những gì Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) viết về không khí trong nhà, để anh/chị biết lúc nào cần mở cửa, mở bao lâu và cách giữ phòng vẫn mát.

Phòng máy lạnh bị ngột ngạt vì đâu

Theo trang Improving Indoor Air Quality của EPA, phần lớn hệ thống sưởi và làm mát trong nhà không đưa không khí ngoài trời vào bằng cơ học. Sách LG mô tả việc chỉnh hướng gió là để làm lưu thông không khí trong phòng. Nói cách khác, máy lạnh làm mát lại chính không khí đang có trong phòng. Khi cửa đóng kín, theo EPA, không khí ngoài trời chủ yếu lọt vào qua các khe hở, mối nối, vết nứt ở tường, sàn, trần và quanh cửa sổ, cửa ra vào.

Trang Introduction to Indoor Air Quality của EPA giải thích: thông gió kém làm tăng mức chất ô nhiễm trong nhà vì không đủ không khí ngoài trời để pha loãng khí thải từ các nguồn trong nhà, và không mang chất ô nhiễm ra ngoài. EPA cũng ghi nhiệt độ và độ ẩm cao có thể làm tăng nồng độ một số chất ô nhiễm.

Nguồn trong phòng	EPA liệt kê	Hay gặp trong phòng máy lạnh
Sản phẩm tẩy rửa, chăm sóc cá nhân	Sản phẩm vệ sinh, bảo dưỡng nhà cửa, chăm sóc cá nhân, sở thích	Lau sàn, xịt phòng, xịt tóc rồi đóng cửa bật máy
Nấu nướng, bếp đốt	Nấu ăn là hoạt động ngắn hạn có thể tạo nhiều chất ô nhiễm; cần thông gió nhiều nhất có thể	Phòng trọ, căn hộ studio nấu ăn chung phòng ngủ; ăn lẩu, nướng trong phòng
Sơn, đồ gỗ ép, sửa chữa	Sơn, tẩy sơn, các việc bảo trì, sở thích như hàn; tủ, đồ nội thất làm từ một số loại gỗ ép	Phòng vừa sơn lại, tủ kệ mới
Hệ thống làm mát, độ ẩm	Hệ thống sưởi, làm mát trung tâm và thiết bị tạo ẩm nằm trong danh sách nguồn	Lưới lọc, máng nước, đường thoát nước bẩn gây mùi

Phòng có người hút thuốc, hát karaoke đóng kín nhiều giờ xem thêm máy lạnh phòng karaoke gia đình; phòng mới sơn, đồ mới có mùi nhựa xem máy lạnh mới có mùi nhựa.

Sách máy lạnh ghi gì về thông gió và phòng đóng kín

Các hãng đều ghi về thông gió trong phần an toàn hoặc phần trước khi sử dụng. Bảng dưới trích theo sách hướng dẫn Samsung AR10DYHZ bản tiếng Việt, sách hướng dẫn máy lạnh LG (MFL72096410) và sách hướng dẫn Daikin FTHF/ATHF bản tiếng Việt (mã 3P658678-16W).

Hãng	Sách ghi	Hiểu thế nào khi dùng ở nhà
Samsung AR10DYHZ	Không sử dụng máy điều hòa này trong thời gian dài ở nơi thông gió kém hoặc gần người ốm. Do tình trạng thiếu ôxy có thể gây nguy hiểm, bạn cần mở cửa sổ (nguyên văn: trong ít nhất một giờ)	Phòng kín, phòng có người bệnh, người già: mở cửa sổ theo đợt
LG MFL72096410	Tắt máy và định kỳ mở cửa sổ để thông gió; chất lượng không khí trong nhà có thể giảm nếu dùng máy liên tục thời gian dài. Không dùng máy lạnh lâu trong phòng nhỏ không có thông gió phù hợp	Phòng nhỏ càng cần mở cửa thường xuyên
Daikin FTHF/ATHF	Để tránh cạn kiệt ôxy, đảm bảo phòng được thông gió đầy đủ nếu thiết bị như bếp nấu được sử dụng cùng với máy điều hòa	Có bếp đang cháy trong phòng thì không đóng kín
Samsung AR10DYHZ	Khu vực nhiều khói: thông gió phòng hoặc chạy chế độ Fan trong khoảng 3 đến 4 tiếng (mục mùi hôi)	Sau khi có khói, mùi: mở cửa, chạy quạt

Thông gió mà vẫn giữ phòng mát: làm theo thứ tự

Mở cửa thì phòng nóng lên, đóng cửa thì bí. Các nguồn không mâu thuẫn nhau nếu tách thành từng đợt: sách Samsung ghi cửa mở làm giảm hiệu suất và khuyên đóng cửa khi máy làm lạnh kém; sách Daikin ghi ngăn không khí bên ngoài vào giúp tăng tác dụng làm lạnh; EPA ghi tăng thông gió có thể làm tăng chi phí năng lượng. Vì vậy thông gió nên làm lúc tắt máy hoặc trước khi bật, rồi đóng cửa khi chạy lạnh.

Bước	Việc làm	Nguồn
1. Bớt nguồn ô nhiễm	Không xịt phòng, không phơi đồ ướt, không nấu nướng trong phòng đang đóng kín chạy lạnh	EPA: với phần lớn vấn đề không khí trong nhà, kiểm soát nguồn là cách hiệu quả nhất
2. Mở cửa theo đợt	Tắt máy, mở cửa sổ, cửa ra vào khi thời tiết cho phép; sáng sớm, trước giờ ngủ là lúc dễ làm	EPA: mở cửa sổ, cửa ra vào tăng lượng không khí ngoài trời. LG: tắt máy và định kỳ mở cửa sổ
3. Bật quạt hút thải ra ngoài	Quạt hút nhà tắm, quạt hút bếp có ống thải ra ngoài	EPA: quạt hút thải ra ngoài loại bỏ chất ô nhiễm ở phòng có quạt và tăng thông gió
4. Thông gió nhiều hơn khi có việc gây ô nhiễm	Lau dọn bằng hóa chất, sơn, nấu ăn: mở cửa trong lúc làm và một lúc sau đó	EPA: nêu sơn, tẩy sơn, nấu ăn là các hoạt động cần thông gió nhiều nhất có thể
5. Đóng cửa rồi mới chạy lạnh	Đóng cửa sổ, cửa chính, kéo rèm che nắng rồi bật máy	Samsung: đóng tất cả cửa khi làm lạnh kém. Daikin: ngăn không khí bên ngoài vào tăng tác dụng làm lạnh. LG: kiểm tra hơi lạnh không thoát qua các lỗ thông gió trong phòng

Lưu ý khi bật quạt hút trong phòng đóng kín: sách hướng dẫn Daikin FTHF/ATHF bản tiếng Việt (mã 3P658678-16W) ghi tiếng lọc cọc nghe từ bên trong máy khi bật quạt hút trong lúc các cửa phòng đang đóng, và hướng dẫn mở cửa sổ hoặc tắt quạt hút; chi tiết ở máy lạnh kêu ọc ọc.

Lưới lọc, độ ẩm và mùi: những thứ làm phòng bí thêm

Ngoài chuyện đóng kín, bản thân máy lạnh bẩn hoặc phòng quá ẩm cũng làm phòng nặng mùi hơn.

Thứ cần kiểm tra	Sách hãng ghi	Việc làm
Lưới lọc	LG: vệ sinh lưới lọc 2 tuần một lần. Daikin FTHF/ATHF: vệ sinh lưới lọc thô 2 tuần một lần; lưới lọc tắc gây hoạt động thiếu hiệu quả và lãng phí năng lượng	Tháo rửa lưới lọc theo sách; xem bảo trì, vệ sinh máy lạnh
Độ ẩm trong phòng	Daikin: độ ẩm trong nhà tối đa 80%. Samsung: dùng chế độ Dry trong thời tiết mưa hoặc ẩm ướt. EPA: nhiệt độ, độ ẩm cao có thể làm tăng nồng độ một số chất ô nhiễm	Mùa mưa dùng Dry; xem máy lạnh và độ ẩm phòng ngủ
Mùi từ đường thoát nước	Samsung: kiểm tra và vệ sinh các đường thoát nước thường xuyên	Có mùi hôi kéo dài: xem máy lạnh mùi hôi
Nấm mốc bên trong máy	Daikin: chức năng MOLD PROOF làm khô bên trong máy để giảm nấm mốc và mùi, nhưng không loại bỏ bụi bám và nấm mốc đã có	Máy bẩn lâu ngày cần vệ sinh; xem máy lạnh chống nấm mốc

Máy lạnh có lọc khí, máy lọc không khí có thay được việc mở cửa?

EPA nêu ba cách cơ bản để cải thiện không khí trong nhà: kiểm soát nguồn ô nhiễm, tăng thông gió và lọc khí. Lọc khí được xếp thành một cách riêng, khác với việc đưa không khí ngoài trời vào. Sách LG MFL72096410, dù có mục chức năng Ionizer, vẫn ghi nên tắt máy và định kỳ mở cửa sổ. Vì vậy máy lạnh có lọc bụi hay máy lọc không khí có thể giúp phần bụi, nhưng không thay được việc mở cửa cho phòng thoáng.

Cách	Giải quyết phần nào	Đọc thêm
Kiểm soát nguồn	Bớt chất ô nhiễm sinh ra trong phòng (hóa chất, khói, nấu nướng)	Ăn lẩu nướng trong phòng máy lạnh
Thông gió	Đưa không khí ngoài trời vào, đưa chất ô nhiễm ra	Bảng các bước ở trên
Lọc khí	Giữ lại bụi, hạt trong không khí đi qua bộ lọc	Máy lạnh lọc không khí; máy lạnh và máy lọc không khí

Dấu hiệu nên để ý và phòng nào cần cẩn thận hơn

EPA ghi các tác động tức thời của ô nhiễm không khí trong nhà gồm kích ứng mắt, mũi, họng, đau đầu, chóng mặt và mệt mỏi; một số dấu hiệu giống cảm thông thường nên khó phân biệt. EPA gợi ý để ý thời gian và nơi xuất hiện triệu chứng: nếu triệu chứng giảm hoặc hết khi rời khỏi phòng, nên tìm nguồn ô nhiễm trong phòng đó.

Phòng	Vì sao cần chú ý	Gợi ý
Phòng ngủ nhỏ đóng kín cả đêm	LG: không dùng máy lâu trong phòng nhỏ không có thông gió phù hợp	Mở cửa trước giờ ngủ và sau khi thức dậy; cài nhiệt độ ban đêm theo nhiệt độ máy lạnh ban đêm
Phòng có người ốm, người lớn tuổi	Samsung: không dùng máy lâu ở nơi thông gió kém hoặc gần người ốm	Mở cửa theo đợt; hướng gió tránh thổi thẳng vào người
Phòng trẻ nhỏ	Trẻ ngủ nhiều giờ trong phòng kín	Xem máy lạnh nhà có trẻ nhỏ
Phòng có bếp hoặc ăn uống	Daikin: phải thông gió đầy đủ khi dùng bếp cùng máy điều hòa	Không đóng kín khi có lửa

Câu hỏi thường gặp

Vì sao phòng máy lạnh bị ngột ngạt dù máy vẫn mát?

Vì mát và thoáng là hai chuyện khác nhau. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) ghi phần lớn hệ thống sưởi, làm mát trong nhà không đưa không khí ngoài trời vào bằng cơ học; thông gió kém làm chất ô nhiễm trong nhà tăng vì không đủ không khí ngoài trời để pha loãng và không mang chất ô nhiễm ra ngoài. Phòng đóng kín nhiều giờ, nhiều người, có nấu nướng hay hóa chất tẩy rửa thì dễ thấy bí.

Ngủ cả đêm trong phòng máy lạnh đóng kín có sao không?

Sách Samsung AR10DYHZ bản tiếng Việt ghi không sử dụng máy điều hòa trong thời gian dài ở nơi thông gió kém hoặc gần người ốm, vì tình trạng thiếu ôxy có thể gây nguy hiểm, cần mở cửa sổ (nguyên văn: trong ít nhất một giờ). Sách LG ghi không dùng máy lạnh lâu trong phòng nhỏ không có thông gió phù hợp, và nên tắt máy, định kỳ mở cửa sổ. Phòng ngủ nhỏ nên được mở cửa cho thoáng trước giờ ngủ và sau khi thức dậy.

Mở cửa sổ cho thoáng có làm máy lạnh tốn điện hơn không?

Có thể. Sách Samsung ghi cửa chính, cửa sổ mở làm giảm hiệu suất và khuyên đóng lại khi máy làm lạnh kém; sách Daikin FTHF/ATHF ghi ngăn không khí bên ngoài vào giúp tăng tác dụng làm lạnh; EPA cũng ghi tăng thông gió có thể làm tăng chi phí năng lượng. Vì vậy nên mở cửa thông gió theo đợt (lúc tắt máy hoặc trước khi bật), rồi đóng lại khi chạy lạnh, thay vì hé cửa suốt lúc máy chạy.

Máy lạnh có lọc khí, có ion thì có cần mở cửa nữa không?

EPA tách ba cách cải thiện không khí trong nhà: kiểm soát nguồn ô nhiễm, tăng thông gió và lọc khí. Lọc khí là một cách riêng, không phải là đưa không khí ngoài trời vào. Sách LG, dù có chức năng ion trên một số model, vẫn ghi nên tắt máy và định kỳ mở cửa sổ để thông gió.

Khi nào cảm giác ngột ngạt cần lo hơn?

EPA ghi các tác động tức thời của ô nhiễm không khí trong nhà gồm kích ứng mắt, mũi, họng, đau đầu, chóng mặt, mệt; nếu triệu chứng giảm khi rời khỏi phòng thì nên tìm nguồn ô nhiễm trong phòng. Trong phòng có bếp than, bếp gas, đồ nướng thì sách Daikin yêu cầu thông gió đầy đủ để tránh cạn kiệt ôxy — tắt bếp, mở cửa ngay. Người có dấu hiệu nặng cần được đưa ra chỗ thoáng và đi khám.

Kết luận

Phòng máy lạnh bị ngột ngạt là do phòng đóng kín lâu: theo EPA, phần lớn hệ thống làm mát trong nhà không đưa không khí ngoài trời vào, và thông gió kém làm chất ô nhiễm trong nhà tích tụ. Sách Samsung, LG ghi không dùng máy lâu trong phòng thông gió kém và nên định kỳ mở cửa sổ; Daikin yêu cầu thông gió đầy đủ khi có bếp. Cách làm: bớt nguồn ô nhiễm, mở cửa theo đợt lúc tắt máy, bật quạt hút thải ra ngoài, rồi đóng cửa khi chạy lạnh; giữ lưới lọc sạch và độ ẩm không quá cao.