Ăn lẩu nướng trong phòng máy lạnh là cảnh quen thuộc ở nhiều nhà TP.HCM, nhất là những tối cuối tuần nóng nực: đóng cửa, bật máy lạnh, đặt bếp giữa bàn. Câu hỏi hay gặp là có an toàn không, mở cửa bao lâu, và khói dầu có làm hỏng máy lạnh không. Câu trả lời phụ thuộc nhiều vào loại bếp. Bài này đi qua từng loại bếp, những câu sách hướng dẫn máy lạnh Daikin, Samsung, LG ghi về lửa, bếp và thông gió, khuyến cáo về khí CO của CDC (Mỹ) và Bộ Y tế, rồi cách chăm máy sau bữa ăn.
Không đốt than trong phòng đóng kín, kể cả khi đang bật máy lạnh. CDC khuyến cáo không bao giờ đốt than trong nhà; Bộ Y tế khuyến cáo tuyệt đối không dùng than củi, than tổ ong để đốt trong phòng kín. Khí CO không màu, không mùi.
Ba loại bếp hay dùng cho bữa lẩu nướng và mức cần lưu ý
| Loại bếp | Có đốt nhiên liệu không | Khuyến cáo / sách ghi | Gợi ý khi phòng có máy lạnh |
|---|---|---|---|
| Bếp than, than hoa, than tổ ong | Có | CDC: không bao giờ đốt than trong nhà, than cháy sinh CO; Bộ Y tế: tuyệt đối không đốt than củi, than tổ ong trong phòng kín | Không dùng trong phòng đóng kín bật máy lạnh; nướng than ở ngoài trời |
| Bếp gas mini (bình gas lon) | Có | CDC: không dùng bếp gas cắm trại di động trong nhà; sách Daikin: phải thông gió đầy đủ nếu dùng bếp nấu cùng máy điều hòa | Hạn chế; nếu dùng thì mở cửa sổ, cửa ra vào cho thông thoáng, đặt bếp xa luồng gió máy lạnh |
| Nồi lẩu điện, bếp từ, bếp nướng điện | Không | CDC: CO sinh ra khi đốt nhiên liệu; sách Daikin: hạn chế dùng máy ở nơi nhiều khói có hơi dầu, có thể gây rò rỉ nước | Hợp hơn cho phòng kín; vẫn nên giảm khói dầu và chăm lưới lọc sau bữa nướng |
Bếp điện không đốt nhiên liệu nên không tạo khí CO do đốt. Nhưng thịt nướng, mỡ cháy vẫn tạo khói và hơi dầu, và đó là thứ dàn lạnh hút vào. Nhà đang tính đổi sang bếp từ có thể đọc bếp từ hay bếp gas.
Khí CO: vì sao bật máy lạnh không làm phòng an toàn hơn
Theo trang kiến thức cơ bản về ngộ độc CO của CDC:
| CDC ghi | Nghĩa là gì với bữa lẩu nướng |
|---|---|
| CO là khí không mùi, không màu, có thể gây tử vong mà không báo trước | Không thể dựa vào mũi; thấy phòng “không có mùi” chưa chắc đã an toàn |
| CO có trong khói mỗi khi đốt nhiên liệu (bếp, đèn, vỉ nướng); lò nướng than cũng tạo ra khí này; CO có thể tích tụ trong nhà | Bếp than, bếp gas mini đều đốt nhiên liệu; phòng đóng kín để giữ lạnh làm khí dễ tích tụ |
| Triệu chứng thường gặp: đau đầu, chóng mặt, mệt yếu, khó chịu bụng, nôn, đau ngực, lú lẫn | Dễ nhầm với say rượu hoặc ăn no; thấy dấu hiệu thì tắt bếp, ra chỗ thoáng |
| Người đang ngủ, say rượu hoặc dùng chất kích thích có thể tử vong vì CO trước khi có triệu chứng | Không để ai ngủ lại trong phòng còn bếp lửa; bữa có rượu bia càng phải mở thoáng |
Ở Việt Nam, Cục Quản lý Môi trường Y tế, Bộ Y tế khuyến cáo tuyệt đối không dùng than củi, than tổ ong để đốt và sưởi ấm trong phòng kín, không dùng qua đêm và đóng kín cửa phòng. Khuyến cáo này nói về sưởi ấm mùa lạnh, nhưng nguyên nhân là như nhau: đốt than trong phòng kín.
Sách hướng dẫn của Daikin, Samsung, LG mà Đông Sapa đọc không ghi máy lạnh treo tường lọc hay loại bỏ được khí CO. Ngược lại, các sách đều yêu cầu thông gió khi có thiết bị đốt. Bữa lẩu nướng thường kéo dài, có rượu bia, phòng đóng kín để giữ lạnh: đó đúng là tình huống cần cẩn thận.
Sách hướng dẫn máy lạnh ghi gì về lửa, bếp và thông gió
| Sách | Nội dung trong sách | Áp dụng cho bữa lẩu nướng |
|---|---|---|
| Daikin FTHF/ATHF (tiếng Việt) | Để tránh cạn kiệt ôxy, đảm bảo phòng được thông gió đầy đủ nếu thiết bị như bếp nấu được sử dụng cùng với máy điều hòa | Có bếp lửa thì phải mở thoáng, không đóng kín cả buổi |
| Daikin FTHF/ATHF | Không đặt thiết bị tạo lửa đang cháy ở nơi tiếp xúc với luồng gió từ máy, vì có thể làm giảm khả năng cháy của đầu đốt | Đặt bếp gas mini xa hướng gió, chỉnh cánh đảo gió ra khỏi bàn |
| Daikin FTHF/ATHF | Hạn chế sử dụng thiết bị ở nơi có nhiều khói có hơi dầu, ví dụ như bếp; có thể gây ra rò rỉ nước | Nướng nhiều, thường xuyên thì chăm lưới lọc, dàn lạnh kỹ hơn |
| Samsung AR10DYHZ (tiếng Việt) | Không sử dụng máy trong thời gian dài ở nơi thông gió kém hoặc gần người ốm; sách ghi nguyên văn: do thiếu ôxy có thể gây nguy hiểm, bạn cần mở cửa sổ trong ít nhất một giờ | Bữa ăn kéo dài trong phòng kín thì nhớ mở cửa sổ cho thoáng |
| Samsung AR10DYHZ | Không quay hướng gió vào lò sưởi hoặc máy sưởi | Không chĩa gió máy lạnh vào bếp đang cháy |
| LG MFL71982412 (tiếng Anh) | Phải thông gió đủ khi dùng máy lạnh cùng lúc với thiết bị sưởi; không dùng máy lâu trong chỗ nhỏ không thông gió | Phòng nhỏ, ít cửa sổ thì càng không nên dùng bếp đốt |
Sách Daikin còn ghi nếu môi chất lạnh rò rỉ mà tiếp xúc với thiết bị đốt hở, máy sưởi hoặc bếp nấu thì có thể tạo ra khí độc hại. Máy lạnh chạy bình thường thì môi chất không rò; nhưng nếu máy đang kém lạnh bất thường, nghi rò gas lạnh, đừng nấu nướng bằng lửa trong phòng đó. Xem thêm an toàn gas máy lạnh.
Sắp xếp bữa lẩu nướng khi phòng có máy lạnh
- Ưu tiên nồi lẩu điện, bếp từ, bếp nướng điện khi ăn trong phòng đóng cửa bật máy lạnh.
- Nướng than thì ra ngoài trời, nơi thông thoáng. Không mang lò than vào phòng máy lạnh, kể cả khi “chỉ nướng một lát”.
- Dùng bếp gas mini thì mở cửa: mở cửa sổ hoặc cửa ra vào cho thông thoáng suốt bữa; đặt bếp xa luồng gió máy lạnh; chỉnh cánh đảo gió hướng lên hoặc ra khỏi bàn. Đọc sách của chính chiếc bếp trước khi dùng.
- Không để bình xịt gần máy và bếp: sách Daikin ghi không dùng bình xịt dễ cháy xung quanh máy điều hòa.
- Ngửi thấy mùi gas: tắt bếp, mở cửa thông gió ngay; sách Samsung ghi không chạm vào đường dây điện và không dùng quạt thông gió, vì tia lửa có thể gây cháy nổ.
- Có người đau đầu, chóng mặt, buồn nôn: tắt bếp, mở toang cửa, đưa mọi người ra chỗ thoáng, gọi cấp cứu 115.
- Sau bữa ăn: mở cửa sổ cho phòng thông thoáng rồi mới đóng lại chạy lạnh tiếp. Sách Samsung ghi nguyên văn, với nơi thông gió kém: “bạn cần mở cửa sổ trong ít nhất một giờ”.
Muốn đổi sang bếp từ cho những bữa lẩu tại nhà, hoặc cần tư vấn máy lạnh cho phòng ăn: gọi 1800 0045.
Sau bữa ăn: chăm máy lạnh cho hết mùi khói dầu
| Dấu hiệu sau những bữa nướng | Sách ghi | Nên làm |
|---|---|---|
| Máy thổi ra mùi khói, mùi đồ nướng | Samsung AR10DYHZ: máy vận hành trong khu vực nhiều khói thì thông gió phòng hoặc chạy chế độ Fan 3 đến 4 tiếng | Mở cửa, chạy Fan vài tiếng; mùi còn lâu ngày thì vệ sinh dàn lạnh; xem máy lạnh mùi hôi |
| Mùi bám lâu dù đã thông gió | Daikin: dàn lạnh bốc mùi khi mùi của phòng, nội thất hoặc khói thuốc đã bị dàn lạnh hấp thụ rồi thổi ra theo gió; hãng khuyên vệ sinh dàn lạnh | Gọi kỹ thuật vệ sinh dàn lạnh: 1800 1109 |
| Lưới lọc bám dầu, bụi | Daikin: vệ sinh lưới lọc thô 2 tuần một lần; lọc tắc làm máy chạy kém hiệu quả, tốn điện | Nhà hay nướng trong phòng thì rửa lọc sớm hơn lịch; xem lưới lọc và phin lọc máy lạnh |
| Dàn lạnh nhỏ nước | Daikin: nơi nhiều khói có hơi dầu có thể gây rò rỉ nước | Ngừng máy, lau khô, gọi kỹ thuật kiểm tra máng và ống nước |
Lịch vệ sinh định kỳ cho nhà hay nấu nướng gần máy lạnh, xem vệ sinh máy lạnh bao lâu một lần. Nếu muốn giảm khói trong phòng ăn, máy lọc không khí có thể phụ thêm, nhưng không thay cho việc mở thoáng khi dùng bếp đốt; xem máy lạnh và máy lọc không khí.
Quán lẩu nướng, nhà hàng nhỏ có máy lạnh
Quán ăn có bếp lửa ở từng bàn là trường hợp khác hẳn phòng gia đình: cần hệ hút khói, cấp gió tươi do đơn vị thiết kế tính, và máy lạnh chọn theo tải bếp, người ngồi. Đông Sapa có bài máy lạnh âm trần cho nhà hàng nhỏ về chọn máy và vệ sinh lưới cho quán ăn; phần thông gió, hút khói anh/chị nên làm với đơn vị thiết kế thông gió.
Đọc thêm
Câu hỏi thường gặp
Ăn lẩu nướng trong phòng máy lạnh có nguy hiểm không?
Tùy loại bếp. Nướng bằng than trong phòng đóng kín là nguy hiểm: CDC (Mỹ) khuyến cáo không bao giờ đốt than trong nhà vì than cháy sinh khí CO, và Bộ Y tế khuyến cáo tuyệt đối không đốt than củi, than tổ ong trong phòng kín. Bếp gas mini (bình gas lon) cũng đốt nhiên liệu, CDC khuyến cáo không dùng bếp gas cắm trại di động trong nhà. Nồi lẩu điện, bếp từ không đốt nhiên liệu nên không sinh CO do đốt, nhưng món nướng vẫn có khói dầu.
Bật máy lạnh có hút được khói và khí CO ra ngoài không?
Sách Daikin, Samsung, LG không ghi máy lạnh treo tường loại bỏ được khí CO. Ngược lại, các sách đều nhắc phải thông gió: Daikin ghi để tránh cạn kiệt ôxy, phòng phải được thông gió đầy đủ nếu dùng bếp nấu cùng máy điều hòa; LG ghi phải thông gió đủ khi dùng máy lạnh cùng thiết bị sưởi. CO lại không màu, không mùi, nên không thể dựa vào mũi để biết.
Dùng bếp gas mini trong phòng máy lạnh thì cần lưu ý gì?
Mở cửa sổ hoặc cửa ra vào để phòng thông thoáng, không đặt bếp ở chỗ luồng gió máy lạnh thổi tới (sách Daikin ghi gió từ máy có thể làm giảm khả năng cháy của đầu đốt), chỉnh cánh đảo gió ra xa bàn ăn, và đọc kỹ sách của chính chiếc bếp. Nếu ngửi thấy mùi gas: sách Samsung ghi thông gió ngay, không chạm vào đường dây điện, không dùng quạt thông gió vì tia lửa có thể gây cháy nổ.
Sau bữa nướng, máy lạnh có mùi khói thì làm sao?
Sách Samsung AR10DYHZ ghi nếu máy vận hành trong khu vực nhiều khói, hãy thông gió phòng hoặc chạy chế độ Fan khoảng 3 đến 4 tiếng. Sách Daikin ghi dàn lạnh bốc mùi khi mùi của phòng, nội thất hoặc khói thuốc đã bị dàn lạnh hấp thụ rồi thổi ra theo gió, và khuyên vệ sinh dàn lạnh. Lưới lọc thô nên rửa 2 tuần một lần theo sách Daikin; mùi vẫn còn thì gọi 1800 1109 để vệ sinh.
Có triệu chứng nghi ngộ độc khí CO khi đang ăn thì làm gì?
CDC liệt kê các triệu chứng thường gặp: đau đầu, chóng mặt, mệt yếu, khó chịu bụng, nôn, đau ngực, lú lẫn; người đang ngủ hoặc say có thể tử vong trước khi có triệu chứng. Khi thấy dấu hiệu, tắt bếp, mở toang cửa, đưa mọi người ra chỗ thoáng và gọi cấp cứu 115.
Kết luận
Ăn lẩu nướng trong phòng máy lạnh an toàn hơn nhiều khi dùng nồi lẩu điện, bếp từ, bếp nướng điện. Bếp than thì để ngoài trời; bếp gas mini thì phải mở thoáng và đặt xa luồng gió máy lạnh. Máy lạnh không khử được khí CO, và CO không màu, không mùi. Sau những bữa nướng, thông gió, chạy Fan vài tiếng, rửa lưới lọc sớm hơn lịch, và vệ sinh dàn lạnh khi mùi bám lâu.
Điện Máy Đông Sapa — tư vấn & hỗ trợ tại TP.HCM
- Hotline bán hàng (miễn cước): 1800 0045
- Hotline dịch vụ / kỹ thuật (miễn cước): 1800 1109
- Email: dienmay@dongsapa.com.vn
- Showroom: 456/72 Cao Thắng (ND), Phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh
- Website: https://dienmaydongsapa.com/
Máy lạnh có mùi khói, nhỏ nước sau những bữa nướng: gọi 1800 1109 để kỹ thuật vệ sinh, kiểm tra. Tư vấn bếp từ, máy lạnh: 1800 0045.
