Nói tới an toàn gas máy lạnh, nhiều người nghĩ ngay tới chuyện máy có cháy nổ không. Thực ra chữ «gas» ở đây có hai nghĩa: môi chất lạnh chạy trong ống đồng của máy, và khí gas của bếp nấu trong nhà. Bài này tóm tắt những gì sách hướng dẫn và tài liệu của hãng ghi về cả hai, gồm:
- Gas R32 xếp vào nhóm cháy nào theo tiêu chuẩn ISO 817.
- Các cảnh báo về nguồn lửa trong sách Daikin và Samsung.
- Đặt máy lạnh ở nhà có bếp gas.
- Việc nên làm và không nên làm khi nghi rò rỉ.
Bài không nói máy lạnh nào «chống cháy». Tài liệu của hãng chỉ ghi phân loại cháy của môi chất lạnh và các cảnh báo khi dùng máy. Muốn so sánh R32 với R410A khi chọn mua, xem bài gas máy lạnh R32 hay R410A.
Hai loại gas cần tách bạch khi nói về an toàn
| Môi chất lạnh trong máy | Khí gas bếp | |
|---|---|---|
| Là gì | Chất chạy kín trong ống đồng giữa dàn lạnh và dàn nóng. Các model treo tường trên trang Đông Sapa như Daikin FTKB25ZVMV hay Samsung AR10DYHZAWKNSV đều ghi Gas R32 | Khí đốt cho bếp nấu, sách Samsung lấy ví dụ khí propan, khí LP |
| Phân loại cháy | R-32 thuộc nhóm A2L, cháy thấp (theo trang thông tin R-32 của Daikin toàn cầu) | Propan thuộc nhóm cháy cao (Class 3) trong cùng bảng ISO 817 mà Daikin đăng |
| Có mùi không | Sách Daikin: có thể không có mùi; sách Samsung: không có mùi | Không bàn trong bài này |
| Sách hãng nói gì khi rò | Ngừng chạy máy, thông gió, gọi đại lý hoặc kỹ thuật | Thông gió ngay, không chạm thiết bị hay dây điện, không dùng quạt thông gió (Samsung) |
Gas R32 xếp nhóm cháy nào theo ISO 817
Theo trang thông tin R-32 của Daikin toàn cầu, tiêu chuẩn ISO 817:2014 chia môi chất lạnh thành bốn cấp cháy. Bảng dưới lấy theo trang này:
| Cấp | Tên cấp (Daikin dịch theo ISO 817) | Ví dụ môi chất |
|---|---|---|
| Class 1 | Không lan truyền ngọn lửa | R-410A, R-134a, R-407C |
| Class 2L | Cháy thấp (A2L với độc tính thấp) | R-32, R-1234yf |
| Class 2 | Dễ cháy | R-152a |
| Class 3 | Cháy cao | Propan, isobutan |
Daikin ghi nhóm 2L là nhóm có rủi ro thấp nhất trong ba nhóm cháy được, với tốc độ cháy dưới 10 cm mỗi giây. Bảng so sánh trên cùng trang ghi tốc độ cháy của R-32 là 6.7 cm/sec, của propan là 39 cm/sec. Daikin cũng giải thích ngọn lửa của nhóm 2L không lan theo chiều ngang dễ dàng. Còn sách hướng dẫn Samsung AR10DYHZ in dòng cảnh báo: vật liệu có tốc độ cháy thấp, thiết bị này nạp R-32.
Đọc đúng chữ «cháy thấp»: cháy thấp vẫn là cháy được. Vì vậy các sách hướng dẫn mới có hẳn một phần cảnh báo về nguồn lửa, và việc nạp, xả, hàn ống phải do người có tay nghề làm.
Cảnh báo về nguồn lửa trong sách Daikin và Samsung
Bảng dưới đặt cạnh nhau phần an toàn của sách hướng dẫn Daikin 3P658678-16W (dòng FTHF/ATHF dùng R32) và sách hướng dẫn Samsung AR10DYHZ:
| Nội dung | Sách Daikin 3P658678-16W | Sách Samsung AR10DYHZ |
|---|---|---|
| Nguồn lửa trong phòng | Phòng không có nguồn gây cháy hoạt động liên tục: lửa đang cháy, thiết bị dùng khí gas đang hoạt động, máy sưởi điện đang hoạt động | Phòng không có nguồn đánh lửa: ngọn lửa hở, thiết bị gas, lò sưởi điện |
| Mùi môi chất lạnh | Có thể không có mùi | Không có mùi |
| Bình xịt | Không dùng bình xịt dễ cháy quanh máy; không đặt vật dễ cháy như bình xịt trong phạm vi 1 m cửa thải gió | Không xịt chất dễ bay hơi như thuốc trừ sâu lên bề mặt thiết bị |
| Thân máy | Không được chọc thủng hoặc đốt | Không đặt nến hay điếu thuốc đang cháy lên thiết bị |
| Thiết bị đốt trong luồng gió | Không đặt thiết bị tạo lửa đang cháy ở chỗ luồng gió của máy thổi tới | — |
| Khi môi chất gặp lửa | Rò rỉ mà gặp thiết bị đốt hở, máy sưởi hoặc bếp nấu có thể tạo ra khí độc hại | Môi chất tiếp xúc với lửa có thể sinh ra khí độc hại và có nguy cơ cháy |
| Diện tích phòng | Lượng môi chất nạp tối đa của model này dưới 1,22kg, nên không có giới hạn diện tích sàn tối thiểu | — |
Dòng về diện tích sàn chỉ áp dụng cho các model trong sách Daikin này. Model khác có thể ghi khác, nên hãy đọc phần an toàn trong sách của đúng máy nhà mình.
Nhà có bếp gas: chỗ đặt dàn lạnh và hướng gió
Nhà phố và căn hộ ở TP.HCM hay có bếp mở thông với phòng khách, nên máy lạnh và bếp gas thường chung một không gian. Theo các cảnh báo ở trên, khi bố trí nên để ý mấy điểm sau:
- Hướng gió: không cho luồng gió của dàn lạnh thổi thẳng vào bếp. Sách Daikin ghi gió thổi vào thiết bị đang đốt có thể làm giảm khả năng cháy của đầu đốt.
- Bình gas và bình xịt: để xa cửa thải gió của dàn lạnh và dàn nóng. Daikin lấy mốc 1 m cho vật dễ cháy như bình xịt, vì bình xịt có thể nổ do khí nóng từ dàn nóng hoặc dàn lạnh.
- Chỗ có nguy cơ rò khí dễ cháy: sách lắp đặt dàn nóng Daikin RXS-K ghi không lắp máy ở nơi có nguy cơ rò khí dễ cháy, vì khí tích tụ quanh máy có thể gây cháy.
- Dàn nóng: chỗ đặt dàn nóng ở nhà phố được bàn kỹ trong bài vị trí lắp dàn nóng nhà phố.
Nếu đang phân vân giữa bếp gas và bếp từ cho căn bếp mở, có thể đọc thêm bài bếp từ hay bếp gas.
Nghi rò rỉ: làm gì theo từng tình huống
| Tình huống | Sách hãng hướng dẫn | Bài liên quan |
|---|---|---|
| Máy chạy nhưng không ra hơi lạnh như trước | Daikin: có thể do rò rỉ môi chất lạnh, tham vấn đại lý; không dùng máy tới khi nhân viên bảo dưỡng có trình độ xác nhận đã xử lý xong chỗ rò. Samsung: ngừng vận hành, thông gió phòng, tham khảo ý kiến đại lý | máy lạnh hết gas: dấu hiệu |
| Remote Daikin hiện mã U0 | Bảng mã lỗi trong sách Daikin: U0 là thiếu môi chất lạnh | máy lạnh Daikin báo lỗi U0 |
| Có mùi khét, bốc khói, tiếng lạ | Daikin: dừng máy, tắt aptomat, gọi đại lý. Samsung: ngắt nguồn ngay và liên hệ trung tâm dịch vụ | checklist trước khi gọi thợ sửa máy lạnh |
| Nghi rò khí gas bếp | Samsung: thông gió ngay, không chạm vào thiết bị hay đường dây điện, không dùng quạt thông gió vì tia lửa có thể gây cháy | — |
Khi nghi rò khí gas bếp: mở cửa để thông gió, không bật hay tắt máy lạnh, quạt, đèn cho tới khi khí gas đã được xử lý. Đây là hướng dẫn trong sách Samsung, áp dụng chung cho mọi thiết bị điện trong phòng.
Việc chỉ người có tay nghề được làm với gas R32
- Nạp đúng loại gas: sách Daikin ghi không dùng môi chất nào khác ngoài loại quy định cho dàn nóng (R32) khi lắp đặt, di chuyển hoặc sửa máy. Dùng sai loại có thể gây sự cố, hư hỏng dàn lạnh và thương tích.
- Không tự tháo máy: Daikin ghi không tự sửa, tháo dỡ, lắp lại hay điều chỉnh máy vì có thể gây rò nước, điện giật hoặc hỏa hoạn.
- Thu hồi môi chất khi bỏ máy: theo Daikin, việc tháo rời sản phẩm và xử lý môi chất lạnh, dầu phải do người lắp đặt có tay nghề làm, theo quy định của địa phương và quốc gia.
- Bơm gas: phải tìm và xử lý chỗ rò trước khi nạp. Quy trình có ở bài bơm gas máy lạnh.
Phần điện cũng thuộc về an toàn
| Hạng mục | Sách Daikin | Sách Samsung |
|---|---|---|
| Thiết bị bảo vệ | Phải lắp cầu dao chống dòng rò, nếu không có thể gây điện giật hoặc hỏa hoạn | Lắp cầu dao cách ly bên cạnh máy; dùng aptomat dành riêng cho điều hòa |
| Nối đất | Nối đất cho máy; không nối dây đất vào đường dây có sẵn, dây chống sét hay dây nối đất của điện thoại | — |
| Dây nguồn | Chỉ nối máy với nguồn điện đúng quy định | Dây nguồn hỏng phải do nhà sản xuất, đại lý dịch vụ hoặc người có trình độ tương tự thay |
| Giông sét | Có sét gần nhà thì dừng máy và tắt aptomat | Ngắt cầu dao khi có giông bão, sấm chớp |
Cách tách đường điện riêng cho máy lạnh có ở bài máy lạnh có cần aptomat riêng.
Danh sách kiểm tra an toàn gas trước khi lắp máy mới
- Đọc loại gas trên trang sản phẩm hoặc tem máy (mục Loại Gas).
- Đánh dấu vị trí bếp gas, bình gas, máy nước nóng dùng gas (nếu có) trên sơ đồ phòng.
- Chọn chỗ đặt dàn lạnh sao cho gió không thổi thẳng vào bếp.
- Giữ vật dễ cháy như bình xịt cách cửa thải gió ít nhất 1 m.
- Kiểm tra tủ điện: có cầu dao chống dòng rò, aptomat riêng và dây nối đất.
- Hỏi kỹ thuật cách thử kín đường ống sau khi lắp và loại gas sẽ dùng khi bảo trì về sau.
Thông tin về quy trình lắp có ở trang dịch vụ lắp đặt máy lạnh. Nếu máy đang chạy có dấu hiệu lạ, xem bài checklist trước khi gọi thợ sửa máy lạnh. Còn hiện tượng nước đọng ở phòng ngủ ẩm được giải thích trong bài máy lạnh và độ ẩm phòng ngủ.
Cần tư vấn chọn máy và vị trí lắp cho nhà có bếp gas? Gọi 1800 0045 hoặc ghé showroom 456/72 Cao Thắng (ND), Phường Hòa Hưng.
Điện Máy Đông Sapa — 456/72 Cao Thắng (ND), Phường Hòa Hưng, TP.HCM
Hotline bán hàng: 1800 0045 (miễn cước) · Dịch vụ kỹ thuật: 1800 1109
Câu hỏi thường gặp
Gas R32 trong máy lạnh có cháy được không?
Có, ở mức thấp. Theo trang thông tin R-32 của Daikin, R-32 thuộc nhóm A2L, tức nhóm 2L cháy thấp theo tiêu chuẩn ISO 817:2014, với tốc độ cháy dưới 10 cm mỗi giây. Sách hướng dẫn Samsung AR10DYHZ in cảnh báo vật liệu có tốc độ cháy thấp ngay ở phần an toàn. Vì vậy các hãng yêu cầu để máy xa nguồn lửa đang cháy và không tự xử lý môi chất lạnh.
Phòng có bếp gas thì lắp máy lạnh được không?
Sách Daikin 3P658678-16W yêu cầu để thiết bị trong phòng không có nguồn gây cháy hoạt động liên tục, ví dụ thiết bị dùng khí gas đang hoạt động. Sách Samsung AR10DYHZ cũng ghi phòng không có nguồn đánh lửa như ngọn lửa hở, thiết bị gas. Daikin còn ghi không để thiết bị tạo lửa ở chỗ luồng gió của máy thổi tới. Nhà có bếp mở chung với phòng khách nên nhờ kỹ thuật xem vị trí dàn lạnh và hướng gió trước khi lắp.
Môi chất lạnh bị rò thì có ngửi thấy mùi không?
Không nên dựa vào mùi. Sách Daikin ghi môi chất lạnh có thể không có mùi, sách Samsung ghi môi chất lạnh không có mùi. Dấu hiệu hai sách nêu là máy không làm mát như bình thường. Khi đó nên ngừng chạy máy, thông gió phòng và gọi kỹ thuật kiểm tra.
Nghi rò khí gas bếp thì có nên bật máy lạnh hay quạt hút?
Không. Sách Samsung AR10DYHZ hướng dẫn khi rò rỉ khí như propan, khí LP: thông gió ngay, không chạm vào thiết bị hay đường dây điện và không dùng quạt thông gió, vì tia lửa có thể gây cháy. Hãy mở cửa để thông gió, không bấm công tắc hay remote cho tới khi khí gas đã được xử lý.
Nạp loại gas khác với loại ghi trên tem dàn nóng có sao không?
Sách Daikin 3P658678-16W ghi không dùng môi chất lạnh nào khác ngoài loại quy định cho dàn nóng (R32) khi lắp đặt, di chuyển hoặc sửa máy. Dùng môi chất khác có thể gây sự cố, hư hỏng dàn lạnh và thương tích. Trước khi nạp, kỹ thuật cần đọc tem dàn nóng và tìm điểm rò trước.
Kết luận
Về an toàn gas máy lạnh, cần nhớ mấy điểm sau:
- R32 thuộc nhóm A2L, cháy thấp nhưng vẫn cháy được.
- Sách hãng yêu cầu để máy xa nguồn lửa đang cháy, bình xịt và chỗ có thể rò khí dễ cháy.
- Môi chất lạnh có thể không có mùi, nên dấu hiệu cần để ý là máy kém lạnh hoặc báo mã lỗi.
- Nạp, xả, tháo máy phải do người có tay nghề làm, đúng loại gas trên tem.
- Nghi rò khí gas bếp thì thông gió và không chạm vào thiết bị điện.
Cần tư vấn, anh/chị gọi 1800 0045 hoặc ghé showroom 456/72 Cao Thắng (ND), Phường Hòa Hưng. Máy đang dùng có dấu hiệu bất thường thì gọi kỹ thuật 1800 1109.
